Home / اخبار روز ما / ویروس‌شناس نامدار موسسه ووهان چین : ویروسی که اکنون شناخته شده تنها «نوک کوه یخی است»

ویروس‌شناس نامدار موسسه ووهان چین : ویروسی که اکنون شناخته شده تنها «نوک کوه یخی است»

شی جـِنگ‌لی، ویروس‌شناس نامدار چینی در موسسه ووهان، که سال‌هاست روی کروناویروس‌ها تحقیق می‌کند، و در مرکز توجهات در مورد مبدا ویروس کرونای سارس-۲ قرار گرفته، پس از مدت‌ها در یک مصاحبه تلویزیونی از تحقیقات خود دفاع کرده‌است.

اما دفاع از تحقیقات موسسه ویروس‌شناسی ووهان در این روزها که کنگره ملی خلق چین جریان دارد، تنها به خانم شی محدود نمانده‌است.

موسسه ویروس‌شناسی ووهان، مرکزی نیست که یکی دو سال اخیر مشغول به کار شده باشد، اما این روزها در مرکز توجهات قرار دارد و ظاهرا می‌رود که به یک رویارویی سیاسی جدید بین ایالات متحده و چین تبدیل شود.

شی جنگ‌لی نیز با تحقیقات سالیان سال خود در مورد کروناویروس‌ها چهره‌ای شناخته‌شده در محافل علمی، و از پژوهشگران ارشد آزمایشگاه ووهان است.

او روز دوشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه دولتی سی‌جی‌تن‌ان در چین، از تحقیقاتش دفاع کرده و گفته «به ما اجازه داده تا دلیل این سینه‌پهلوی ناشناخته را در مدت‌ زمان کوتاهی دریابیم».

اشاره این پژوهشگر به ویروسی‌ست که امروز در محافل علمی با عنوان کروناویروس سارس-۲، و در میان عموم با نام کرونا، ویروس کرونا، یا ویروس کرونای جدید شناخته می‌شود.

کروناویروس‌ها دسته‌ای بزرگ از ویروس‌ها هستند که می‌توانند عامل بیماری‌های مختلفی از سرماخوردگی تا کووید-۱۹ یعنی بیماری همه‌گیر فعلی باشند.

تحقیقات بر کروناویروس‌ها در چین، و البته در دیگر کشورهای جهان، سابقه‌ای طولانی دارد. اما این روزها به‌طور مشخص تحقیقات قدیمی موسسه ووهان و پژوهشگران چینی در مرکز توجه قرار گرفته است. به‌ویژه از این بابت که حتی مقام‌های دولت آمریکا نیز اتهام‌هایی را متوجه موسسه ووهان کرده‌اند.

مقام‌های آمریکایی این اظهارات را مطرح کرده‌اند که ویروس جدید به‌دلیلی، یا حتی تصادفی، از آزمایشگاه به بیرون درز کرده، در ووهان و سپس دیگر کشورهای جهان شایع شده‌است. مقام‌های چینی اما می‌گویند آمریکا برای فرافکنی این اتهام‌ها را مطرح کرده و «هیچ مدرکی ندارد».

موسسه ویروس‌شناسی ووهان، زیر نظر آکادمی علوم چین اداره می‌شود و نخستین مرکز تحقیقاتی در سرزمین اصلی چین با سطح ایمنی زیستی «۴» است. آزمایشگاه‌های مختلف جهان، از نظر سطح خطرپذیری بین ۱، تا بالاترین سطح ریسک یعنی ۴ رتبه‌بندی می‌شوند.

برخی (اگر نه عمده) گمانه‌زنی‌ها، تئوری‌ها و فرضیه‌های مطرح شده در مورد موسسه ووهان مربوط به تحقیقاتی می‌شود که شی جنگ‌لی همراه شمار دیگر از پژوهشگران در گذشته منتشر کرده بودند.

برای نمونه تحقیقات شی جنگ‌لی و چویی جیه، از موسسه ووهان، در سال ۲۰۱۸ در نشریه نیچر که در مورد احتمال طغیان کروناویروس‌ها از خفاش‌ها، انواع این ویروس‌ها و مسائل دیگر نوشته شده است.

این دو پژوهشگر در سال ۲۰۱۷ این تئوری را مطرح کرده بودند که کروناویروس سارس (که در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ شایع شد) در خفاش‌هایی در مناطق دورافتاده استان یون‌نان رواج یافته بود.

آن‌‌ها به ویژه در مورد خفاش‌های نعل‌بینی چینی تحقیقات مختلفی کرده‌اند. پستانداری که گفته می‌شود به احتمال بسیار زیاد منبع کروناویروس فعلی هم هستند.

در بهمن ماه سال پیش روزنامه ساوث‌چاینا مورنینگ‌پست مطالعات شی جنگ‌لی را نقطه عطفی در روند شناخت کروناویروس‌ها توصیف کرده بود، هرچند همان زمان نیز تاکید کرده بود او در مرکز فرضیه‌های انتقال ویروس از آزمایشگاه ووهان قرار گرفته‌است.

شی جنگ‌لی در فوریه ۲۰۱۷ در آزمایشگاهش در موسسه ویروس‌شناسی ووهان

در حال حاضر بسیاری از پژوهشگران این موضوع که ویروس در آزمایشگاه تولید شده را رد می‌کنند. حتی نشریه نیچر در پی گسترش کووید-۱۹ بالای یکی از گزارش‌های قدیمی‌اش این توضیح را اضافه کرد که نمی‌تواند شیوع ویروس کرونای جدید را به این آزمایشگاه پیوند دهد، سندی برای تأیید این موضوع ندارد و دانشمندان همچنان بازار غذاهای حیوانی ووهان را به احتمال زیاد خاستگاه شیوع آن می‌دانند.

اما به نظر می‌رسد گمانه‌زنی‌ها و طرح فرضیه‌ها همچنان ادامه دارد. به‌ویژه که موسسه ویروس‌شناسی معروف و مجموعه‌ای که روی آن تحقیق می‌کند، خیلی هم از بازاری که گفته می‌شود ویروس از آن شایع شده، دور نیست.

او می‌گوید نتیجه سال‌ها تحقیقات او، تیم همکارانش و موسسه ووهان «به ما این امکان را داده که دلیل این سینه‌پهلوی مرموز را دریابیم».

شی جنگ‌لی افزوده سال‌ها تحقیقات روی خفاش‌ها، منبع و منشا ویروس و احتمال جهش آن بین دیگر انواع جانداران در آزمایشگاه او در موسسه ووهان، تجربه و راه‌حل‌های فنی برای مقابله با همه‌گیری را فراهم کرده است.

شی حتی هشدار داده که ویروسی که اکنون رویت و شناخته شده تنها «نوک کوه یخی است» و برای مقابله با همه‌گیری‌ها باید تلاش‌های بین‌المللی افزون شود.

پیش از او وانگ یان‌یی، مدیر موسسه ویروس‌شناسی ووهان، نیز در مصاحبه‌ای با سی‌جی‌تی‌ان گفته بود ویروسی که در تحقیقات سال ۲۰۱۸ به آن اشاره شده بود اساسا کروناویروس سارس-۲ نبود و ویروس دیگری بود.

در مجموع خانم وانگ نیز تاکید دارد که اتهام‌ها در مورد موسسه او به‌عنوان خاستگاه ویروس بی‌بنیاد است.

هر بار که سخنی از او می‌شود موجی از فرضیه‌ها و گمانه‌زنی‌ها، انتقادها و حملات از یک سو به سوی دیگر نیز، با نام او گره می‌خورند. بازتابی که نام او بار دیگر در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پیدا کرده حاکی‌ست ماجرا نه تنها پایان نیافته، که ما نام شی جنگ‌لی را باز هم خواهیم شنید.

Radio Farda